ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤ ਖੇਤਰ 'ਚ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ 63 ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। RBI ਦੁਆਰਾ 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, 49 ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ (NBFC) ਦੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (CoR) ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 13 NBFC ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਊਸਿੰਗ ਵਿੱਤ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਐਕਟ, 1934 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: RBI ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜਨਤਾ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ?
63 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਕਿਉਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ?
RBI ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਕੁੱਲ 14 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ NBFC ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ RBI ਨਾਲ NBFC ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰਲੇਵੇਂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ?
RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ NBFC ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ RBI ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
RBI ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ NBFC ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
RBI ਕੋਲ NBFCs ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
RBI ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ।
NBFC ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ
ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਜੂਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ
ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰੰਡਰ ਕਰ ਦੇਣਾ।
ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
RBI ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
Manibhavnam Home Finance India Private Limited
Sun Source Leafin Private Limited
Lianer Distributors Private Limited
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
Amar Plaza & Holdings Private Limited
Viconic Vyapar Private Limited
CGR Mercantile Finance Private Limited
Bravo Capital Services Private Limited
Manish Synthetics Private Limited
Right Trasion Finance & Leasing (India) Private Limited
ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲਾਹ ਕੀ ਹੈ?
RBI ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਤਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ NBFC ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਣਜਾਣ ਵਿੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੁਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਕੀ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ RBI ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ NBFCs ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।