ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: ਭਾਰਤ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ 'ਚ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਛੜਿਆ

ਭਾਰਤ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ 'ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਪੱਛੜ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਲੇਖ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 3 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਘੱਟ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2011 ਵਿੱਚ 27.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2023 ਵਿੱਚ 2.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹਿ ਗਿਆ।

49.6 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਇਸ ਗਰੀਬੀ ਸੀਮਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਲਗਭਗ 49.6 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਇਸ ਗਰੀਬੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੇ। ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਮੌਕਿਆਂ, ਕਾਰਜਬਲ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, 2017 ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13.4 ਕਰੋੜ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਹਾਇਤਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਧਾਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ 2024 ਤੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 3.48 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਗਬਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਲਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਡਾਲਰ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦਿਨ ਗਰੀਬੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2018-19 ਵਿੱਚ 16.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2024 ਤੱਕ 23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ 6.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 58 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਇਸ ਗਰੀਬੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਵਧਦੇ ਗਰੀਬੀ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਦਰ 21.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 28.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਮਦਨ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਵਧੀ। ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ 28.4 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 32.7 ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 48 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦਰ ਖੇਤਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 1.6 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਲੇਖ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦਰਭ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਮਾਪ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।