ਕਰਾਚੀ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਥਾਨਕ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਬਰੂਅਰੀ (brewery) ਨੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ। ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀਅਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (ਓ.ਆਈ.ਸੀ.) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਓ.ਆਈ.ਸੀ. 57 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ. ਨਾਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮੈਨੇਜਰ, ਰਮੀਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਜਾਪਾਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਗੈਰ-ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਜੂਸ, ਮਿਨਰਲ ਵਾਟਰ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਮਾਲਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 2025 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉੱਦਮੀਆਂ ਐਡਵਰਡ ਡਾਇਰ ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਵ੍ਹਾਈਮਪਰ ਦੁਆਰਾ ਮਰੀ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਬੀਅਰ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ ਇਸਫਾਨਯਾਰ ਭੰਡਾਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭੰਡਾਰਾ ਨੇ ਨਿਰਯਾਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। 2021 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਨੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਬਰੂਅਰੀ ਅਤੇ ਡਿਸਟਿਲਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ। 1977 ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਉਪਲਬਧ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੇ ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਆਪਣੇ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਭਾਰਤ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀ ਬਰੂਅਰੀ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਾਲੀਆ ਸਰੋਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਕੰਪਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।