ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਰਮਿਆਨ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (FTA) ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲਕਸਨ ਵਿਚਕਾਰ ਟੈਲੀਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ।
FTA ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਰਿਫ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਕਿਸਾਨਾਂ, MSME, ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਯਾਨੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਮਾਨ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਧੂ ਟੈਕਸ ਦੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਲ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਸਸਤੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਰੁਜ਼ਗਾਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਦਯੋਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਲਿਬਾਸ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਸਤੂਆਂ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਫਾਰਮਾ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੀਵੀਫਰੂਟ ਅਤੇ ਸੇਬ, 'ਤੇ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉੱਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਕੁਝ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਸਸਤੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਅਰੀ, ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਅਤੇ ਉੱਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧੇਗੀ ਆਮਦਨ
ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਕੌਫੀ, ਮਸਾਲੇ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਵੇਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਉੱਤਮਤਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ, ਕੀਵੀ ਅਤੇ ਸੇਬ ਵਰਗੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਮੌਕੇ
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਆਈਟੀ, ਵਿੱਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 118 ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ 139 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਐਫਐਨ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ 106 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ 45 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਐਫਐਨ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ।
10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਰੁਕੀ ਸੀ ਡੀਲ, 9 ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਫਾਈਨਲ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਨਾਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਪਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।