ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਮੱਧ ਪੂਰਬ ’ਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅੱਜ 0.93 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ 74.92 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਅਤੇ ਡਬਲਿਊ. ਟੀ. ਆਈ. ਕਰੂਡ 1.16 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ 73.83 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
13 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਏਅਰ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਉਛਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਗਭਗ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਮੁੱਲ 69.36 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਅਤੇ ਡਬਲਿਊ. ਟੀ. ਆਈ. ਕਰੂਡ ਦਾ ਮੁੱਲ 66.64 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸੀ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੇਲ ਸੰਪੰਨ ਖੇਤਰ ’ਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਣਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਾਊਥ ਪਾਰਸ ਗੈਸ ਫੀਲਡ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਯਮਨ ’ਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਹੌਥੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਜੂਲੀਅਸ ਬੇਅਰ ਦੇ ਇਕਾਨਮਿਕਸ ਅਤੇ ਨੈਕਸਟ ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰਬਰਟ ਰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਲ ਅਜਿਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਹਫਤਿਆਂ ’ਚ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ।
ਐੱਮ. ਕੇ. ਗਲੋਬਲ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੱਗਭਗ 3.3 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ (ਐੱਮ. ਬੀ. ਪੀ. ਡੀ.) ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਗਭਗ 1.5 ਐੱਮ. ਬੀ. ਪੀ. ਡੀ. ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਚੀਨ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੁਨੀਆ ’ਚ 20 ਐੱਮ. ਬੀ. ਪੀ. ਡੀ. ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ ਸਟ੍ਰੇਟ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ’ਚ ਇਕ ਚੌਕ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂ. ਏ. ਈ. ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।