ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਕਿਰੀਬਾਤੀ : ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਗਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਕਿਰੀਬਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ 12 ਵਜਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਨੇ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 8:30 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਢੇ 7 ਘੰਟੇ ਅੱਗੇ ਹੈ।
29 ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਸ਼ਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 29 ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰੀਬਾਤੀ, ਸਮੋਆ, ਟੋਂਗਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਜਾਪਾਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਢੇ 9 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਆਉਣ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਭਗ 26 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ?
ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹਰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 360 ਡਿਗਰੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 15 ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 24 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਰੀਕ ਕਦੋਂ ਬਦਲੇਗੀ।
ਰੇਲਵੇ ਕਾਰਨ ਪਈ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਲੋੜ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੜੀ ਦੀ ਕਾਢ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉਦੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 10 ਮਿੰਟ ਦਾ ਫਰਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਨਾਲੋਜੀ: ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 'ਮੈਕਸੀਕਨ ਵੇਵ' ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਦਰਸ਼ਕ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਪੂਰੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।