ਦੀਵਾਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ (GST) ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ 12% ਤੋਂ 5% ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 70% ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸਪਲਾਈ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਯਾਤ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
1. ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਵਪਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਿਸਤਾ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ (%) ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਪਿਸਤਾ (ਸ਼ੈੱਲ) 60%–70% ਵਧਿਆ, ਥੋਕ ਕੀਮਤਾਂ 74% ਵਧ ਕੇ 1,650/ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਪਿਸ਼ਾਵਰੀ ਪਿਸਤਾ 40% (6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ) ਰਿਕਾਰਡ 4,000/ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਦਾਮ (ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ) 20%–40% ਵਧੇ, ਔਸਤਨ 25% ਦਾ ਵਾਧਾ
ਅੰਜੀਰ 5%–15% ਵਾਧਾ
ਖਜੂਰ 5%–10% ਵਾਧਾ
ਕਾਜੂ 5%–8% ਵਧੇ।
ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼/ਮੁਨੱਕਾ (ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼) 2%–5% ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਹਨ।
2. ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਗਿਰੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਾਮ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਫਸਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਜੂਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾੜੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤੀ ਥੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਿਆ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਦਬਾਅ
ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਆਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ GST ਦਰ 7% (12% ਤੋਂ 5%) ਘਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੇ ਟੈਕਸ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
3. ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਦੀ ਮੰਗ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।