Thursday, August 20, 2026
BREAKING
राहुल गांधी के आरोपों पर किरेन रिजिजू का पलटवार, कांग्रेस शासन में पुलिस फायरिंग की घटनाएं गिनाईं सरकार की गलत नीतियों ने हमारे युवाओं को भारी हताशा के दलदल में धकेल दिया : मल्लिकार्जुन खड़गे कैबिनेट ने चार मल्टी-ट्रैकिंग प्रोजेक्ट्स को दी मंजूरी, कनेक्टिविटी को मिलेगा बढ़ावा: प्रधानमंत्री मोदी हरियाणा पुलिस भर्ती: 400 एसपीओ पदों पर निकली वैकेंसी, जानें योग्यता और सैलरी नई तकनीक और बदलती दुनिया के साथ कदम मिलाकर आगे बढ़ें युवा : नायब सिंह सैनी प्रदेश सरकार एलोपैथी के साथ-साथ पारंपरिक चिकित्सा प्रणालियों को भी दे रही है बढ़ावा : आरती सिंह राव स्वच्छता अभियान पर नायब सरकार का सफाई कर्मचारियों से वादा खिलाफी का ब्रेक, प्रदेशभर में लगे कूड़े के ढेर : दुष्यंत चौटाला जाखल मंडी-शहर के बंद रास्तों से जनता परेशान, निर्माण कार्य में तेजी लाए रेलवे : कुमारी सैलजा शिक्षा मंत्री महीपाल ढांडा का एक्शन मोड, सोनीपत के स्कूल का किया औचक निरीक्षण हरियाणाः कौशल कर्मियों के समर्थन में कांग्रेस ने पंचकूला में किया बड़ा धरना-प्रदर्शन

राष्ट्रीय

Vande Mataram New Guidelines: राष्ट्र गीत वंदे मातरम् को लेकर सरकार की नई गाइडलाइंस- अब 6 अंतरा गाना जरूरी, समय भी किया तय

11 फ़रवरी, 2026 01:58 PM

भारत सरकार ने सरकारी कार्यक्रमों में 'वंदे मातरम्' को लेकर एक महत्वपूर्ण बदलाव किया है। अब आधिकारिक उत्सवों पर इस गीत के पूरे छह छंदों वाला संस्करण ही प्रस्तुत किया जाएगा। इस पूरे गायन या वादन के लिए 3 मिनट 10 सेकंड का समय तय किया गया है।

किन मौकों पर लागू होंगे ये नियम?
यह नया प्रोटोकॉल तिरंगा फहराते समय और देश के राष्ट्रपति से जुड़े कार्यक्रमों में अनिवार्य रूप से लागू होगा। राष्ट्रपति के आगमन पर, उनके भाषण की शुरुआत और समापन के समय इसी निर्धारित अवधि के साथ गीत बजाया जाएगा। यही नियम राज्यों के राज्यपालों के लिए भी तय किया गया है। उनके सरकारी कार्यक्रमों और संबोधनों के दौरान भी इसी संस्करण का पालन करना होगा।

छंद 1

वन्दे मातरम्।

 

सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्।

शस्यशामलां मातरम्।

शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीं।

फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीं।

सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीं।

सुखदां वरदां मातरम्।।

वन्दे मातरम्।।

छंद 2

वन्दे मातरम्।

कोटि-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले।

कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले।

अबला केन मा एत बले।

बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं।

रिपुदलवारिणीं मातरम्।।

वन्दे मातरम्।।

छंद 3

वन्दे मातरम्।

तुमि विद्या, तुमि धर्म।

तुमि हृदि, तुमि मर्म।

त्वं हि प्राणाः शरीरे।

बाहुते तुमि मा शक्ति।

हृदये तुमि मा भक्ति।

तोमारई प्रतिमा गडि।

मन्दिरे-मन्दिरे मातरम्।।

वन्दे मातरम्।।

 छंद 4

वन्दे मातरम्।

त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी।

कमला कमलदलविहारिणी।

वाणी विद्यादायिनी।

नमामि त्वाम्।

नमामि कमलां अमलां अतुलां।

सुजलां सुफलां मातरम्।।

वन्दे मातरम्।।

छंद 5

वन्दे मातरम्।

श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषितां।

धरणीं भरणीं मातरम्।

शत्रु-दल-वारिणीं।

मातरम्।।

वन्दे मातरम्।।

छंद 6

वन्दे मातरम्।

त्वं हि शक्ति, त्वं हि शक्ति।

त्वं हि शक्ति मातरम्।

वन्दे मातरम्।।

बदलाव के पीछे का उद्देश्य
प्रशासन का मानना है कि इस कदम से राष्ट्रीय गीत के मान-सम्मान में बढ़ोतरी होगी। अलग-अलग कार्यक्रमों में होने वाली प्रस्तुतियों में एकरूपता लाने के लिए यह समय सीमा और छंदों की संख्या तय की गई है। अब सभी सरकारी आयोजनों में इसी तय मानक के अनुसार वंदे मातरम् की गूंज सुनाई देगी।

इतिहास और महत्व:
‘वंदे मातरम्’ मूलतः बंगाल के लिए लिखा गया गीत था। इसे बंकिम चंद्र चटर्जी ने 1875 में बंगदर्शन पत्रिका में प्रकाशित किया और बाद में नॉवेल आनंदमठ में शामिल किया। यह गीत मातृभूमि के लिए सम्मान और प्रेम की अभिव्यक्ति है, जो स्वतंत्रता संग्राम के समय छात्रों और सैनिकों में विशेष रूप से गाया जाता था।

 

Have something to say? Post your comment

और राष्ट्रीय खबरें

राहुल गांधी के आरोपों पर किरेन रिजिजू का पलटवार, कांग्रेस शासन में पुलिस फायरिंग की घटनाएं गिनाईं

राहुल गांधी के आरोपों पर किरेन रिजिजू का पलटवार, कांग्रेस शासन में पुलिस फायरिंग की घटनाएं गिनाईं

सरकार की गलत नीतियों ने हमारे युवाओं को भारी हताशा के दलदल में धकेल दिया : मल्लिकार्जुन खड़गे

सरकार की गलत नीतियों ने हमारे युवाओं को भारी हताशा के दलदल में धकेल दिया : मल्लिकार्जुन खड़गे

कैबिनेट ने चार मल्टी-ट्रैकिंग प्रोजेक्ट्स को दी मंजूरी, कनेक्टिविटी को मिलेगा बढ़ावा: प्रधानमंत्री मोदी

कैबिनेट ने चार मल्टी-ट्रैकिंग प्रोजेक्ट्स को दी मंजूरी, कनेक्टिविटी को मिलेगा बढ़ावा: प्रधानमंत्री मोदी

नोएडा हवाई अड्डे के 27 किमी के दायरे में लेजर बीम पर प्रतिबंध

नोएडा हवाई अड्डे के 27 किमी के दायरे में लेजर बीम पर प्रतिबंध

पीएम मोदी ने साझा किया संस्कृत सुभाषित, बताया—’मानव जीवन की सच्ची सफलता दूसरों के कल्याण में’

पीएम मोदी ने साझा किया संस्कृत सुभाषित, बताया—’मानव जीवन की सच्ची सफलता दूसरों के कल्याण में’

SIR का असर, कई राज्यों में रिकॉर्ड स्तर पर पहुंचा मतदान प्रतिशत : चुनाव आयोग

SIR का असर, कई राज्यों में रिकॉर्ड स्तर पर पहुंचा मतदान प्रतिशत : चुनाव आयोग

‘श्रीरामचरितमानस’ के रचयिता तुलसीदास की जयंती पर ओम बिरला समेत कई नेताओं ने दी श्रद्धांजलि

‘श्रीरामचरितमानस’ के रचयिता तुलसीदास की जयंती पर ओम बिरला समेत कई नेताओं ने दी श्रद्धांजलि

पुणे में 7वीं ब्रिक्स आईसीटी बैठक, डिजिटल सार्वजनिक अवसंरचना और शासन पर जोर

पुणे में 7वीं ब्रिक्स आईसीटी बैठक, डिजिटल सार्वजनिक अवसंरचना और शासन पर जोर

कैमरे से स्मार्टफोन तक, तस्वीरों ने ऐसे बदली दुनिया को देखने की नजर

कैमरे से स्मार्टफोन तक, तस्वीरों ने ऐसे बदली दुनिया को देखने की नजर

कोलकाता के होटल में भीषण आग : बच्चे समेत नौ लोगों की मौ*त, छह लोग अस्पताल में भर्ती

कोलकाता के होटल में भीषण आग : बच्चे समेत नौ लोगों की मौ*त, छह लोग अस्पताल में भर्ती