ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਫ਼ਤ ਐੱਚ.ਪੀ.ਵੀ. ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੁੱਲ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਿਰਫ 13 ਫੀਸਦੀ ਕਵਰੇਜ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਝਿਜਕ ਕਾਰਨ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਉਮੀਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 4000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡੋਜ਼ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ?
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾ ਵਾਇਰਸ (ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ.) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2022 ਵਿਚ 6.62 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 3.48 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 79,103 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਅਤੇ 34,805 ਮੌਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।
ਕੀ ਹੈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ?
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 31 ਮਈ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ( ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 14ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ 15ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ) ਨੂੰ ਗਾਰਡਾਸਿਲ-4 ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਇਕ ਖੁਰਾਕ ਮੁਫ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਲਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਫਸਰ ਡਾ. ਭਾਵਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ 19 ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਹੁਣ ਅੰਤਿਮ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ 31 ਮਈ ਤੱਕ ਹੀ ਲੱਗਣੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 31 ਮਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਓਵਰਏਜ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਕਾ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 3,11,784 ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 14 ਮਈ ਤੱਕ ਕੇਵਲ 17,834 ਨੂੰ ਹੀ ਟੀਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6 ਫੀਸਦੀ ਕਵਰੇਜ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ 17,811 ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,319 ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 13 ਫੀਸਦੀ ਕਵਰੇਜ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰ ਸੂਬੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਟੀਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 17 ਫੀਸਦੀ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ 13-13 ਫੀਸਦੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰ 1 ਤੋਂ 5 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
ਮੁਹਿੰਮ ਸੁਸਤ ਕਿਉਂ?
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਣ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਵਿਚ ਅਫਵਾਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝਿਜਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਕਈ ਮਾਪੇ ਬਹੁਤ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਦ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਲਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਡਾ. ਮਹੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਮਲਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਮਾਪੇ ਖੁਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਪੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਫਵਾਹ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਨਾ ਆਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਟੀਕਾ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਵਾਉਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਘਾਤਕ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।