ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੁਣ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਭਾਵੀ ਕਦਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਜੋਖਮ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਜਾਰਡਨ, ਲੇਬਨਾਨ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਯਮਨ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ 41.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (3.55 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਪਾਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਲ, ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੱਧੇ LNG ਆਯਾਤ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 30% ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਬਾਬ-ਏਲ-ਮੰਡੇਬ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਯੂਰਪ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ, ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਮਕੇ ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੀਪੀਆਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ 35 ਅਧਾਰ ਅੰਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ-ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਸਹਿਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਟ੍ਰੇਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ (GTRI) ਦੇ ਅਜੈ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।