ਰਾਏਸੀਨਾ ਡਾਇਲਾਗ 2026 ਦੌਰਾਨ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟਾਫ਼ (CDS) ਜਨਰਲ ਅਨਿਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਡਾਟਾ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਜੰਗ
ਸੀਡੀਐਸ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਟੈਂਕਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਡਾਟਾ, ਨੈੱਟਵਰਕ, ਇੰਟੈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ AI ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਕਦਮ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਜਨਰਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਦਮ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ AI ਸੈੱਟਅੱਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ AI ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਵੇਕ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ AI ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ
ਇਸ ਮੌਕੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਜਨਰਲ ਰੋਮੀਓ ਐਸ ਬ੍ਰੋਨਰ ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ AI ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ 500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਟਾ ਕਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।