ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2024-25 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇੰਦੌਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੰਦੌਰ ਨੇ ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਣਥੱਕ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ 'ਚ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2024-25 ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਤਵੰਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ 'ਚ ਇੰਦੌਰ ਦਾ ਦਬਦਬਾ, ਉਜੈਨ ਵੀ ਚਮਕਿਆ
ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ ਸਿਟੀ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇੰਦੌਰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ।
ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ:
ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ: ਇੰਦੌਰ
ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ: ਸੂਰਤ
ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ: ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ
ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ: ਵਿਜੇਵਾੜਾ
3-10 ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ :
ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ : ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੋਇਡਾ
ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ: ਮੈਸੂਰ
ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 'ਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ, ਉਜੈਨ ਨੂੰ ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੇਵਾਸ, ਸ਼ਾਹਗੰਜ ਅਤੇ ਬੁਧਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠਵੀਂ ਜਿੱਤ
ਇੰਦੌਰ ਨੇ 2017 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਫਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਮੇਅਰ ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼ 'ਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇੰਦੌਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਲੀਗ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੰਦੌਰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਇੰਦੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇੰਦੌਰ ਦਾ ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਮਾਡਲ, ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਇਸ ਵਾਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੱਛਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 20 ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ 18 ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਰਾਜਧਾਨੀ: ਭੋਪਾਲ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ਗੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ): ਜਬਲਪੁਰ
ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਨਮਾਨ: ਗਵਾਲੀਅਰ
ਸਵੱਛਤਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫਾਈ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਪਰਖਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧਾਉਣਾ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ 2016 'ਚ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਸ਼ਹਿਰੀ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਰੈਂਕਿੰਗ?
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੋਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਫੀਲਡ ਮੁਲਾਂਕਣ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਡੇਟਾ (ਸੇਵਾ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ)
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਂ ਕਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਏ ਗਏ ਫੀਡਬੈਕ (ਨਾਗਰਿਕ ਫੀਡਬੈਕ)
ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।