ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ : 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਜਾ ਰਹੀ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫਲਾਈਟ AI-171 ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 270 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 241 ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ 29 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਾਲਣ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਬੰਦ
ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ (WSJ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵੇਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਨਵੇਅ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਹਾਜ਼ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਬੋਇੰਗ 787 ਡ੍ਰੀਮਲਾਈਨਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਂਚ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਕਪਿਟ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲਣ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਵਿੱਚਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਜਣ ਸ਼ੁਰੂ/ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਟੇਕਆਫ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਲੈਕ ਬਾਕਸ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਕਾਕਪਿਟ ਵੌਇਸ ਰਿਕਾਰਡਰ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਰਧਾਰਨ ਬਲੈਕ ਬਾਕਸ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਕਾਕਪਿਟ ਵੌਇਸ ਰਿਕਾਰਡਰ ਦੀ ਜਾਂਚ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਲਹਾਲ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਸਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਸਿੱਟਾ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਖੁਦ ਕੱਢੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (AAIB) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਰਿਪੋਰਟ 11 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਜਨਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ICAO (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਦੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ
ਭਾਰਤ ICAO ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਬਚ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਬਣੀ ਅਤੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਗਵਾਹੀ ਅਤੇ ਕਾਕਪਿਟ ਡੇਟਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। WSJ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵਿੱਚਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ - ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਝਲਕ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।