ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਕੋਹਰਾਮ, ਡਾਲਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ ਟੁੱਟਿਆ

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਹੁਣ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 21 ਪੈਸੇ ਡਿੱਗ ਕੇ 91.29 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ 91.23 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 91.08 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਫਾਰੇਕਸ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਰੀ ਨੇ ਵੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 92 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

1. ਡਾਲਰ ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ
ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਡਾਲਰ ਸੂਚਕਾਂਕ 0.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧ ਕੇ 97.78 ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

2. ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਲਗਭਗ 3.91 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧ ਕੇ $76.78 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਪਾਰਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਮਤਾਂ $82 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।

3. ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ
ਘਰੇਲੂ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ। BSE ਸੈਂਸੈਕਸ 2,700 ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਫਟੀ 50 533 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਗਭਗ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਐਕਸਚੇਂਜ ਡੇਟਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 7,536.36 ਕਰੋੜ ਦੀਆਂ ਇਕੁਇਟੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

4. ਫਾਰੇਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ $2.119 ਬਿਲੀਅਨ ਘਟ ਕੇ $723.608 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ $725.727 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।

ਖ਼ਤਰੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਲਣ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 85% ਆਯਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੋਵੇਂ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।