ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ 7 ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਖੇਤਰ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਉੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ?
ਦੇਸ਼ ਦੇ 7 ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਖੇਤਰ
ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ 7 ਸਭ ਤੋਂ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ...
1. ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ: ਅਮਰਨਾਥ ਗੁਫਾ, ਗੰਦਰਬਲ, ਪਹਿਲਗਾਮ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਅਮਰਨਾਥ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
2. ਲਦਾਖ: ਲੇਹ ਖੇਤਰ 2010 ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
3. ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਕੁੱਲੂ, ਕਿਨੌਰ, ਚੰਬਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨਾਲੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ 2025 ਵਿੱਚ 14 ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੇਖੇ ਗਏ।
4. ਉੱਤਰਾਖੰਡ: ਕੇਦਾਰਨਾਥ (2013), ਚਮੋਲੀ, ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ, ਟਿਹਰੀ ਅਤੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਧਾਰਲੀ ਵਿੱਚ 5 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
5. ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਤਵਾਂਗ, ਉੱਪਰੀ ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ।
6. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: 2005 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਨਾਲ 944 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
7. ਕੇਰਲ: 2018 ਵਿੱਚ ਇਡੁੱਕੀ ਅਤੇ ਵਾਇਨਾਡ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 324 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਉੱਥੇ ਕੀ ਜੋਖਮ ਹਨ?
ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਨਾਲ ਕਈ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ...
ਹੜ੍ਹਾਂ: ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਘਰਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ: ਮੀਂਹ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਢਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਲੋਕ ਵਹਿ ਗਏ। ਪਸ਼ੂ ਮਰ ਗਏ। ਘਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ।
ਸੰਚਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਘਨ ਪਈ: ਸੜਕਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਹੜ੍ਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ: ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ...
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ: ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਧਰਤੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ 1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਹਵਾ 7% ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਹਾੜੀ ਭੂਗੋਲ: ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਫਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਓਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਲਿਫਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ: ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਅਸਥਿਰ ਮੌਸਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲਣਾ: ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ: ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੀਰਨ ਹੰਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੌਪਿਕਲ ਮੈਟਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਰਾਜੀਬ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।