ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮ ਮਾਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ (Morgan Stanley) ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਰੁਖ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰੇਟਿੰਗ ਘਟਾ ਕੇ ਕੀਤੀ 'ਇਕੁਅਲ ਵੇਟ'
ਮਾਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਘਟਾ ਕੇ 'ਇਕੁਅਲ ਵੇਟ' (Equal Weight) ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਔਸਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਟੇਜ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਖ਼ਤਰਾ?
ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਨੂੰ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ:
- ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. (LNG) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚੇ ਹੱਥ
ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 1.3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਕੱਢ ਲਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਗੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।