ਸਾਲ 2026 ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 190 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ IPO (Initial Public Offering) ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ 2.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਜੁਟਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਸਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਕਤਾਰ
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 84 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੇਬੀ (SEBI) ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 1.14 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜੁਟਾਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 108 ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੇਬੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ 1.46 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 3 ਮੇਨਬੋਰਡ IPO ਹੀ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੇਵਲ 4,765 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜੁਟਾਏ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, IPO ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ:
• ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਫਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.4% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਡ-ਕੈਪ ਤੇ ਸਮਾਲ-ਕੈਪ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨਵਾਂ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।
• ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FII) ਦੀ ਬਿਕਵਾਲੀ: ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 7,600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਿਕਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ (ਨਕਦੀ) ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
• ਬਜਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਟੈਕਸ (STT) ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
• ਲਿਸਟਿੰਗ ਗੇਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਈ IPOs ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਰਿਟਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਦੋਂ ਆਵੇਗੀ ਤੇਜ਼ੀ?
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ "ਟਾਈਮਿੰਗ" ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 2026 ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ (Q2) ਤੋਂ IPO ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੜ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵੱਡੇ ਫਿਨਟੈਕ, ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਟੈਕ ਅਤੇ ਇੰਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਸਟਿੰਗ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦਾ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸੁਸਤੀ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤਾਂ (Aggressive Valuations) 'ਤੇ IPO ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।