ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਡੀਯੂ) ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 'ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ (ਲਗਭਗ 1500-1765)' ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਇਕ ਕੋਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ 'ਤੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਪੀਆਈਐੱਸ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਰਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. ਯੋਗੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਯੂ ਦਾ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 1 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ 'ਚ ਮਿਲੀ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ
ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਡਾ. ਵਿਕਾਸ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਏਜੰਡਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਏਜੰਡੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਰੀਕੁਲਮ ਫਰੇਮਵਰਕ (UGCF) 2022 ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਕਲਟੀਜ਼ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਰੀਕੁਲਮ ਫਰੇਮਵਰਕ (PGCF) 2024 ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਸੋਧਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਕਲਟੀਜ਼ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਡੀਯੂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ GE 'ਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣਗੇ 'ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ'
ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਐਂਡ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ (CIPS) ਨੇ 'ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ (ਲਗਭਗ 1500-1765)' ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਨਰਲ ਇਲੈਕਟਿਵ (GE) ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਾਲਜਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ 4 ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਮਕਸਦ
ਇਸ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਹਮਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਚੈਪਟਰ
ਇਹ ਕੋਰਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮਝ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਦੀ ਇਕਾਈ-1 ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ: ਪੰਜਾਬ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੂਜੇ ਚੈਪਟਰ 'ਚ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ
ਯੂਨਿਟ-2 ਸ਼ਹੀਦੀ ਗਾਥਾਵਾਂ: ਆਦੀ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ: ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਰਾਜ ਨੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ: ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ: ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯੂਨਿਟ-III ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ: ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ: ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਉਭਾਰ: ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ।
ਯੂਨਿਟ-IV ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਅਨੂਪ ਕੌਰ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਸਰਹਿੰਦ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸਗੰਜ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬਗੰਜ, ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।