ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਜਾ ਰਹੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬੋਇੰਗ 787-8 ਡ੍ਰੀਮਲਾਈਨਰ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਥ੍ਰੋਟਲ ਕੰਟਰੋਲ ਮੋਡੀਊਲ (TCM) ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 6 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਟੀਸੀਐੱਮ ਵਿੱਚ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਬੋਇੰਗ ਦੇ 2019 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਟੀਸੀਐੱਮ ਅਤੇ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਿੱਚ ਟੇਕਆਫ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਟੇਕਆਫ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 260 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ।
TCM ਕਦੋਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ?
ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (ਏਏਆਈਬੀ) ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁੱਢਲੀ ਰਿਪੋਰਟ (ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਕਰੈਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਟੀਸੀਐੱਮ 2019 ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪੀਟੀਆਈ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੋਇੰਗ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਯੋਜਨਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ (ਐੱਮਪੀਡੀ) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਡ੍ਰੀਮਲਾਈਨਰ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ 24,000 ਉਡਾਣ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਟੀਸੀਐੱਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਹਦਾਇਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 2019 ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਟੀਸੀਐੱਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਬੋਇੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਤ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਏਏਆਈਬੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਖੁਲਾਸਾ?
ਏਏਆਈਬੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਬੋਇੰਗ 787-8 ਜਾਂ ਇਸਦੇ GEnx-1B ਇੰਜਣ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਜਹਾਜ਼ GEnx-1B ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 17 ਦਸੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (FAA) ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਏਅਰ ਵਰਦੀਨੈੱਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਬੁਲੇਟਿਨ (SAIB) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਦੀ ਲਾਕਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਲੇਟਿਨ ਬੋਇੰਗ 737 ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਦੀ ਲਾਕਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ FAA ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। AAIB ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੋਇੰਗ ਦੇ ਕਈ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਰਿਕਾਰਡ 'ਚ ਕੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ?
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, SAIB ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਸੀ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ 2019 ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ TCM ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਫਿਊਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2023 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਖਰਾਬੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।