ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਾਧੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ 94 ਲੱਖ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰੇਕ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣ ਸਕਣ।
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਰਾਜ ਦੀ 2023 ਦੀ ਜਾਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਚ ਜਾਤੀ, ਪੱਛੜਾ ਵਰਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛੜਾ ਵਰਗ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ, ਮਹਾਦਲਿਤ, ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣਗੇ। 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਇਹ ਮਦਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਾਂਟ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੌਣ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:
. ਬਿਨੈਕਾਰ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ (BPL) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
. ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਿਹਾਰ ਦੀ 2023 ਦੀ ਜਾਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
. ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
. ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ, ਆਮਦਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਰਗੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣਗੇ।
ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਇਹ ਰਕਮ?
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਘਟੇਗੀ ਸਗੋਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਕਮ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੇਗੀ।
ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਜਾਤੀ ਤਸਵੀਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
2023 ਦੀ ਜਾਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 13 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਅਤਿ ਪਛੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (EBC) - 36.01%
ਪਛੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (OBC) - 27.12%
ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) - 19.65%
ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ (ST) - 1.68%
ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ - 15.52%
ਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ (14.26%), ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ (4.21%), ਬ੍ਰਾਹਮਣ (3.66%), ਰਾਜਪੂਤ (3.45%), ਭੂਮੀਹਾਰ (2.86%), ਮੁਸਾਹਰ (3.08%) ਸਮੇਤ ਦਰਜਨਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕੇਤ ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਤੀਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਗੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।