ਰਾਏਪੁਰ : ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ, ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ 'ਪਾਰਿਸਥਿਤਿਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ' (Ecological Emergency) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਾਂਕੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰੋਨਾ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਚਮਗਿੱਦੜ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਭਗ 200 ਚਮਗਿੱਦੜ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਗਿੱਦੜ ਗਰਮ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਣਾਅ (Heat Stress) ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ।
ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਸਿਰਫ਼ ਚਮਗਿੱਦੜ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਇਸ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਖੈਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੱਲੀਖੋਲੀ-ਲਛਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਤੇ ਪਾਮ ਸਿਵੇਟ (Palm Civets) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਹੀ ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ (Severe Dehydration) ਇਹਨਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
'ਨੌਤਪਾ' ਦੌਰਾਨ ਵਧਿਆ ਖਤਰਾ
ਇਹ ਮੌਤਾਂ 'ਨੌਤਪਾ' ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ।