ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੋਮਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਬਲੈਕ ਮੰਡੇ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮੱਚ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 14 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੈਂਸੈਕਸ ਲਗਭਗ 1352.74 ਅੰਕ ਭਾਵ 1.71% ਡਿੱਗ ਕੇ 77,566.16 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਂਸੈਕਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ 5 ਸਟਾਕ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 25 ਸਟਾਕ ਗਿਰਾਵਟ ਲੈ ਕੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਫਟੀ ਵੀ 422.40 ਅੰਕ ਭਾਵ 1.73% ਡਿੱਗ ਕੇ 24,028.05 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਤਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਗਏ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਿਰਾਵਟ ਕਿਉਂ ਆਈ?
ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਹੁਣ ਆਪਣੇ 10ਵੇਂ ਦਿਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ 7 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
1. ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਦੇ 10ਵੇਂ ਦਿਨ, ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਡਿਪੂਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2. ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ: ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਵਿਘਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 30% ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ $118 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ 2022 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ $100 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।
3. ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਰੀ: ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫੰਡ ਵਾਪਸ ਲੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ₹21,829 ਕਰੋੜ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ।
4. ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ: ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੁਪਿਆ 92.19 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5. ਵਧਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਉਪਜ: 10-ਸਾਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ 'ਤੇ ਉਪਜ 4.208% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡ ਵਧੀਆ ਰਿਟਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਰਗੇ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6. ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ: ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਨਿੱਕੇਈ 6% ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਕੋਸਪੀ 8% ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
7. ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ: ਮਹਿੰਗਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਮੂਡੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਬੀਆਈ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ EMI ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਕੇ $118 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ 92.19 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੈ?
ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, 'ਇੰਡੀਆ VIX', ਜੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਫਟੀ ਲਈ 22,500 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 21,500 ਤੱਕ ਵੀ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗੀ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਬੈਂਕਿੰਗ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।