ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਪੁਣੇ : ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਿੰਗੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ ਗੁਟਖੇ ਦੇ ਧੱਬੇ। ਰੇਲਵੇ ਹਰ ਸਾਲ ਟਰੇਨਾਂ, ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ ਗੁਟਖੇ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ₹1,200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖਰਚਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਮਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਵਨਾ (civic sense), ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
10 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟਰੇਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖਰਚ
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਰਚੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੇਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰਕਮ ਪੂਰੀ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇ ਫਲੀਟ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ₹1,200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਲਗਭਗ ਦਸ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜੜ੍ਹ?
ਗੁਟਖਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਪਾਰੀ ਅਤੇ ਫਲੇਵਰਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਦਤਨ ਲਾਲ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਥੁੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਧੱਬੇ ਜ਼ਿੱਦੀ, ਬਦਸੂਰਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
'ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਯਾਤਰੀਆਂ 'ਚ ਵਿਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਧੱਬੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਥੁੱਕ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅਰਥ ਜਾ ਰਹੇ ਪੈਸੇ
ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ₹1,200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅੱਪਗਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਧੱਬੇ ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਏ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚਾ ਇੱਕ ਵੇਕ-ਅੱਪ ਕਾਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੇਲਵੇ ਸਿਸਟਮ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਹਜ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਣ, ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।