ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ 1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਫੰਡ ਨਾਲ ਖੋਜ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (RDI) ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕਦਮ ਹੈ। ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, RDI ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੋਜ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿੱਤ ਜਾਂ ਪੁਨਰ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਖੋਜ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (RDI) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣਾ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਂ ਉੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ-ਤਕਨੀਕੀ ਫੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਆਦਿ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ANRF) RDI ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ANRF ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ (EC) ਸਕੀਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰੇਗੀ।
ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ (EGOS) ਸਕੀਮ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਕੀਮ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ (DST) RDI ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਡਲ ਵਿਭਾਗ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। RDI ਸਕੀਮ ਵਿਚ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿਧੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ANRF ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਫੰਡ (SPF) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। SPF ਤੋਂ ਫੰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਆਇਤੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ-ਪੱਧਰੀ ਫੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਵਿੱਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿੱਤ ਇਕੁਇਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ। RDI ਲਈ ਇਕ ਡੂੰਘੀ-ਤਕਨੀਕੀ ਫੰਡ ਆਫ਼ ਫੰਡ (ਐੱਫ. ਓ. ਐੱਫ.) ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਐੱਫ. ਓ. ਐੱਫ. ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਕਿਫਾਇਤੀ ਵਿੱਤ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, RDI ਸਕੀਮ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਨਵੀਨਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 2047 ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।