ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 63 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ (725 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਖਰਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ (IDF) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ (ਰਿਜ਼ਰਵ) ਰੀਮ ਅਮੀਨਾਚ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ 1.45 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 12,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖਰਚ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ ਖਰਚੇ
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲਾਗਤ 593 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਪੈਸਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਇੰਟਰਸੈਪਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮੀਨਾਚ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਿੱਧੀ ਲਾਗਤ ਹੈ। ਅਸਿੱਧੇ ਖਰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ GDP 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਨੂੰ ਅਜੇ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਬਿੱਲ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਜਦੋਂ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵਰਗੇ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਯੁੱਧ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸਾਲ ਲਈ GDP ਦੇ 4.9% ਦਾ ਘਾਟਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ 27.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਗਾਜ਼ਾ ਯੁੱਧ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਭਾਰਤ 'ਚ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ 93% ਦੌਲਤ ਦਾ ਰਾਜ਼, ਇਹ ਹਨ ਕਰੋੜਪਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ
ਇਸ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2025 ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ 4.3% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 3.6% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਓਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗੀ ਜਿੰਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਝਟਕਾ
ਇਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। 13 ਜੂਨ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 64-65 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 74-75 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ। ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ICRA ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਔਸਤਨ 10 ਡਾਲਰ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 13-14 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਵੀ 0.3% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।