ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (CBSE) ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। CBSE ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP) 2020 CBSE ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 7ਵੀਂ ਤੋਂ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮ 7ਵੀਂ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ 7ਵੀਂ ਤੋਂ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ 'ਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਸੀਬੀਐੱਸਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (ਸੀਬੀਐਸਈ) ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ 3 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਸੀਬੀਐਸਈ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੋਰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 7ਵੀਂ ਤੋਂ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।"
ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਬੋਰਡ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖਾਸ R3 ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ R3 ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ (2026-27 ਐਡੀਸ਼ਨ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਕਦਮ CBSE ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP) 2020 ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ (NCF-SE) 2023 ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 15 ਮਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 'ਚ CBSE ਨੇ 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ 2026-27 ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋ ਪੱਧਰ ਹੋਣਗੇ - ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਉੱਨਤ ਕੋਰਸ। ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਆਮ 80-ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣਗੇ ਪਰ ਜੋ ਉੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਐਡਵਾਂਸਡ-ਲੈਵਲ ਪੇਪਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਡੂੰਘੀ ਸੰਕਲਪਿਕ ਸਮਝ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਕ੍ਰਮ ਸੋਚਣ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੀਬੀਐਸਈ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ 10ਵੀਂ ਦੀਆਂ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ 2026-27 ਵਿੱਚ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਅਤੇ 2028 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।