ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ (PMO) ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ, 2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸੈਂਟਰਲ ਵਿਸਟਾ ਪੁਨਰਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 'ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਐਨਕਲੇਵ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਬਦਲਾਅ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 'ਸੱਤਾ' ਤੋਂ 'ਸੇਵਾ' ਅਤੇ 'ਅਧਿਕਾਰ' ਤੋਂ 'ਉੱਤਰਦਾਇਤਵ' ਦੀ ਓਰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
• 'ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਨਵੇਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ PMO ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸਕੱਤਰੇਤ ਅਤੇ 'ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ' (ਜੋ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ) ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
ਰਾਜ ਭਵਨ ਹੁਣ 'ਲੋਕ ਭਵਨ'
ਇਸ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵਾਸਾਂ 'ਰਾਜ ਭਵਨ' ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਬਦਲ ਕੇ 'ਲੋਕ ਭਵਨ' ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ 'ਕਰਤੱਵ' ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਹਰ ਨਾਮ, ਹਰ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਰਲ ਵਿਚਾਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਸਰਕਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੈ"।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਨਾਮ ਬਦਲੇ ਹਨ:
1. ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਤੱਕ ਦੇ 'ਰਾਜਪਥ' ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਕਰਤੱਵ ਪਥ' ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਨਾਮ 2016 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ 'ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਮਾਰਗ' ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3. ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦਾ ਨਾਮ 'ਕਰਤੱਵ ਭਵਨ' ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਸੇਵਾ, ਕਰਤੱਵ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ-ਪਹਿਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।