ਸੁਨਾਮ (ਰਮੇਸ਼ ਗਰਗ) : ਪ੍ਰਾਣਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਜੋ ਕਿ ਦਿ ਨੇਚਰ ਕਨਜ਼ਰਵੈਂਸੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਮਾਨਵ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾਨ ਵੱਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾੜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪਟਿਆਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ 100 ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ, ਬੀਜ ਉਪਚਾਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸੁਚੱਜੀ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ, ਘਾਹ-ਫੂਸ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਪਰਾਲੀ ਨਾ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਐਗਰੋਫੋਰੈਸਟ੍ਰੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਾਟਕਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚੇਪਾ ਹਮਲਾ, ਸੇਓਂਕ ਹਮਲਾ, ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਭੂਰੀ ਕੰਗੀ ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜ ਉਪਚਾਰ ਕਰਨ, ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਸਿਫਾਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਰਤਣ, ਠੀਕ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਪਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਬੇਤਹਾਸਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਖੁਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜਰ ਸਪਨਾ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਛਿੜਕਾਅ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੈਟਿੰਗ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂਸਿਰ ਫਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੀ ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ, ਘੱਟ ਖਰਚ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਸਾਨ-ਤੋਂ-ਕਿਸਾਨ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾੜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜਲਵਾਯੂ-ਸਮਰੱਥ ਕਣਕ ਖੇਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।