ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ’ਚ ਪਿਛਲੇ 2-3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਨਕਦੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ.) ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟੀਅਰ-2 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਚ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਨਕਦੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਕਿੰਨੀ ਨਕਦੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਰੀਲੋਡਿੰਗ ਕਿੰਨੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ’ਚ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਕਦੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਕੈਸ਼ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਜੇਕਰ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਰੱਖੀ ਆਪਣੀ ਦਲੀਲ
ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕੁੱਲ ਨਕਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਨੋਟ ਮੁਹੱਈਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਕੁੱਲ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਨਕਦੀ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਕਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ’ਚ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਤੋਂ ਨਕਦੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਕੈਸ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਅਸਰ
ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਖਾਲੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ ਆਮ ਆਦਮੀ ’ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੈਸ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ’ਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਖਾਲੀ ਪਏ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬੈਂਕਰਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਤਰਕ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਹੁਣ ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ. ਚਲਾਉਣਾ ਕਾਫੀ ਖਰਚੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।