ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੋਕੇ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸੂਬੇ ਦੇ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੇਬ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਸੇਬ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸੇਬ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਟ ਕੈਂਕਰ, ਵੂਲੀ ਐਫਿਡ, ਰਿੰਗ ਵਾਰਮ ਅਤੇ ਸਕੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਮਪੁਰ, ਚੌਪਾਲ, ਠਿਯੋਗ, ਰੋਹੜੂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰਸੈਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਟ ਕੈਂਕਰ ਕਾਰਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫੰਗਸ ਦਾ ਹਮਲਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪਨੀਰੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੁਕੀ
ਬਾਗਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੋਕੇ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਫਿਲਹਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 'ਤੌਲੀਏ' (ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੋਲਾਈ ਬਣਾਉਣਾ) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਅਟਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ ਖਾਦ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਾਗਵਾਨ ਖਾਦ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਪਾ ਰਹੇ।
ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ 75 ਫੀਸਦੀ ਗਿਰਾਵਟ
ਸੋਕੇ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਗਵਾਨੀ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਪਰੇਅ ਆਇਲ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਕਰੀ 25 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਚਿਲਿੰਗ ਆਵਰਜ਼ (Chilling Hours) ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਬਾਗਵਾਨੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਐਸ.ਪੀ. ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਬ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ 1000 ਤੋਂ 1800 ਘੰਟੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਿਲਿੰਗ ਆਵਰਜ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਇਸ ਠੰਢਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪਤ ਅਵਸਥਾ (dormancy) ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੁੱਕਾ ਹੋਰ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੇਬ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਫਿਲਹਾਲ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਬਾਗਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰਹਿਮੋ-ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ।